Εθισμός στα οπιοειδή

Εθισμός στα οπιοειδήΟ εθισμός στα οπιοειδή (οπιούχα) είναι ασθένεια του κεντρικού νευρικού συστήματος που απορρέει από τη συνεχή χρήση οπιοειδών (οπιούχων). Λόγω της έντονης αίσθησης ευφορίας που προσφέρουν τα οπιοειδή, υπάρχει κίνδυνος πολλά άτομα να τα χρησιμοποιούν για ψυχαγωγικούς σκοπούς. Η επιθυμία για τα οπιοειδή προκειμένου να επιτευχθεί αυτή η αίσθηση ευφορίας (το λεγόμενο «ανέβασμα») οδηγεί στον εθισμό, ένα σοβαρό ιατρικό και κοινωνικό πρόβλημα.

Οι οπιοειδείς ουσίες διαχωρίζονται σε φυσικές, ημισυνθετικές και συνθετικές ουσίες.

Τα φυσικά οπιοειδή που προέρχονται από οπιούχες παπαρούνες ονομάζονται οπιούχα. Τα κύρια οπιούχα είναι η μορφίνη, η κωδεΐνη, η θηβαΐνη και η παπαβερίνη. Τα ημισυνθετικά και τα συνθετικά οπιούχα ονομάζονται οπιοειδή. Στα ημισυνθετικά οπιοειδή συγκαταλέγονται συνταγογραφούμενα αναλγητικά, όπως το Dilaudid, το Vicodin (υδροκωδώνη), το Oxycontin (οξυκωδόνη) και η παράνομη ηρωίνη. Τα συνθετικά οπιοειδή είναι τα εξής: η φαιντανύλη, το Demerol, και η μεθαδόνη.

Τα οπιούχα χρησιμοποιούνται εδώ και εκατοντάδες χρόνια ως αναλγητικά με μεγάλη αποτελεσματικότητα. Ωστόσο, εξαιτίας της έντονης ευφορικής σε συνδυασμό με τη σχετική κατασταλτική δράση που προσφέρουν, έγιναν γρήγορα δημοφιλή σε άτομα που τα λαμβάνουν για ψυχαγωγικούς σκοπούς. Σήμερα, τα οπιοειδή είναι τα ναρκωτικά με τα υψηλότερα επίπεδα κατάχρησης στον κόσμο.

Τα οπιοειδή προσκολλώνται στους υποδοχείς οπιοειδών που βρίσκονται κυρίως στο κεντρικό νευρικό σύστημα και στη γαστρεντερική οδό. Οι υποδοχείς στα συγκεκριμένα όργανα διασφαλίζουν την εκδήλωση της ευεργετικής δράσης και των ανεπιθύμητων ενεργειών των οπιοειδών.

Τα συμπτώματα που συνήθως παρουσιάζονται λίγο μετά τη χρήση οπιοειδών είναι:

  • μειωμένη αντίληψη του πόνου
  • άμεση αίσθηση ευφορίας
  • νωθρότητα
  • αίσθηση βάρους στα άκρα

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες των οπιοειδών περιλαμβάνουν:

  • καταστολή του αναπνευστικού
  • αυξημένη θερμοκρασία σώματος
  • ξηροστομία
  • δυσκοιλιότητα

Τα συμπτώματα μπορεί να διαρκέσουν έως και λίγες ώρες. Εξαιτίας της μειωμένης συγκέντρωσης ο χρήστης δεν μπορεί να λειτουργήσει φυσιολογικά αυτό το χρονικό διάστημα. Με την παρατεταμένη, συνεχή χρήση οπιοειδών, μειώνεται η παραγωγή ενδογενών ενδορφινών στον εγκέφαλο του χρήστη επειδή ο οργανισμός συνηθίζει να τροφοδοτείται εξωτερικά με οπιούχα. Όσα περισσότερα οπιοειδή λαμβάνονται, τόσα λιγότερα φυσικά οπιούχα παράγονται. Στο τέλος τα άτομα αναγκάζονται να αυξάνουν διαρκώς τη δόση προκειμένου να επιτευχθεί το προηγούμενο επίπεδο ευφορίας, φαινόμενο που ονομάζεται ανοχή στα ναρκωτικά. Η απότομη διακοπή λήψης οπιοειδών οδηγεί σε άλλη μια τραυματική κατάσταση, το στερητικό σύνδρομο, η παρουσία του οποίου υποδεικνύει τη σωματική εξάρτηση από τα οπιοειδή.

Τα συμπτώματα στέρησης από τα οπιούχα περιλαμβάνουν τα εξής:

  • άγχος
  • νευρικότητα
  • έντονο πόνο στους μυς
  • εξάψεις και ρίγη
  • αϋπνία
  • ναυτία
  • έμετο
  • διάρροια κ.λπ.

Το σύνδρομο στέρησης διαρκεί συνήθως από 7 έως 10 ημέρες.

Τα πιο συχνά συμπτώματα εθισμού στα οπιοειδή είναι τα εξής:

  • ανεξέλεγκτη, έντονη επιθυμία για ναρκωτικά
  • έμμονες ιδέες σχετικά με την απόκτηση και τη χρήση οπιοειδών
  • αλλαγές στην προσωπικότητα
  • οικονομικά προβλήματα
  • χαμηλή απόδοση στη δουλειά ή στο σχολείο
  • παραμέληση των οικογενειακών ευθυνών
  • κοινωνική απομόνωση
  • παραμέληση της προσωπικής υγιεινής
  • συμπεριφορά μεθυσμένου
  • άγχος, εναλλαγές στη διάθεση
  • αϋπνία
  • πονοκέφαλος
  • διαταραχές της μνήμης
  • αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες
  • απώλεια βάρους
  • ναυτία
  • πρήξιμο στο πρόσωπο
  • τρέμουλο των χεριών

Οι χρήστες οπιοειδών (οπιούχων) δίνουν επίσης την εντύπωση ότι είναι κενοί, απόμακροι και έχουν συχνά ένα απαθές βλέμμα. Άλλα συμπτώματα του εθισμού στα οπιοειδή είναι η έντονη χρόνια κόπωση, η κακή άρθρωση, η έλλειψη συντονισμού, η τακτική χρήση καθαρτικών (λόγω της χρόνιας δυσκοιλιότητας), το ξύσιμο, ο κνησμός, τα σημάδια από βελόνα, οι συσταλμένες κόρες ματιών.

Η εξάρτηση από τα οπιοειδή είναι μια περίπλοκη ασθένεια που απαιτεί μακρόχρονη θεραπεία και αποκατάσταση με κύριους στόχους την εξάλειψη ή τη δραματική μείωση της εξάρτησης από τα οπιοειδή, τη βελτίωση της σωματικής και ψυχολογικής κατάστασης, τη διακοπή της εγκληματικής συμπεριφοράς και την κοινωνική επανένταξη.

Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη αποτελεσματική θεραπεία για τον εθισμό στα οπιοειδή, αλλά απαιτείται ο συνδυασμός θεραπευτικών προγραμμάτων που περιλαμβάνουν την αποτοξίνωση από τα οπιοειδή, τη φαρμακολογική θεραπεία, καθώς και προγράμματα συμβουλευτικής.

Σπάνια η αποτοξίνωση από μόνη της θεραπεύει αποτελεσματικά την εξάρτηση από τα οπιοειδή. Ωστόσο, είναι το πρώτο και υποχρεωτικό βήμα όλων των αξιόπιστων μεθόδων θεραπείας. Η αποτοξίνωση μαζί με το επακόλουθο πρόγραμμα ψυχολογικής απεξάρτησης και τη θεραπεία συντήρησης για αρκετούς μήνες αποτελούν απαραίτητα συστατικά στοιχεία μιας επιτυχημένης θεραπείας και μιας μακρόχρονης ανάρρωσης.